Artykuły - Stowarzyszenie Chorych na Stwardnienie Rozsiane SM w Głogowie

Komórki do odnowy
Napisany Fri 23 May 2008 przez Cypek (2222 odsłon)
Gaweł Podwysocki pracuje w jednej z największych w Polsce agencji reklamowych. Ma 39 lat, ale wygląda na 30. Jest pełen życia, chodzi sprężystym krokiem, szybko mówi. Zawdzięcza to sportowemu stylowi życia. W szkole uprawiał lekką atletykę, pływanie, potem podnoszenie ciężarów, od lat trenuje aikido. I wciąż jest aktywny, mimo choroby. Zaczęła się dwa lata temu. Pojechał wtedy nad Zatokę Pucką popływać z synami (6 i 8 lat) na desce. - To był spory wysiłek fizyczny, a w drodze powrotnej późno w nocy zepsuł nam się samochód. Nocowaliśmy w jakimś przydrożnym hotelu, denerwowałem się. Kiedy obudziłem się rano, nie widziałem na jedno oko, straciłem czucie w trzech palcach dłoni i w stopie - opowiada Podwysocki. Zaraz po powrocie do Warszawy poszedł do okulisty. Usłyszał, że może to być zapalenie nerwu wzrokowego i żeby poczekać. Czekał. Po dwóch tygodniach zasłabł przy koszeniu trawy w ogrodzie. Położył się w łóżku i nie miał siły wstać. Zaniepokojona żona wezwała pogotowie. Lekarka zrobiła EKG, zmierzyła ciśnienie. Wyniki były prawidłowe. Ale gdy w szpitalu na oddziale neurologicznym zrobiono mu badanie rezonansem magnetycznym, nie było wątpliwości: w komórkach nerwowych w mózgu widoczne są białe plamki, uszkodzenia charakterystyczne dla stwardnienia rozsianego (SM). Pierwszą reakcją na taką diagnozę jest szok. Stwardnienie rozsiane traktujemy jak wyrok - wiemy, że objawem choroby jest postępujący paraliż i prędzej czy później czeka nas życie na wózku. Szok jest tym większy, że choroba dotyka ludzi w sile wieku - pomiędzy 20. a 40. rokiem życia. Jej przyczyną jest zaburzenie w pracy układu odpornościowego, który niszczy tkankę nerwową w mózgu, co objawia się paraliżem różnych części ciała. SM rozwija się dwojako. Albo bardzo powoli, ale systematycznie - wtedy chory nie od razu zauważa, że robi się mniej sprawny. Albo skokowo, jak u Gawła Podwysockiego, który od zdarzeń sprzed dwóch lat wcale nie czuje się gorzej. Ale atak choroby przyjdzie, równie niespodziewanie jak ten pierwszy. Kiedy? Może za 10, może za kilkanaście lat. Może jednak będzie zupełnie inaczej i chorych na stwardnienie rozsiane (na świecie 2,5 mln osób, w Polsce - ok. 40-60 tys.) w końcu przestanie przytłaczać wizja życia na wózku. Już niebawem w ręce lekarzy trafi bowiem specyfik, który ma szansę dokonać przełomu w leczeniu tej choroby. Wyniki badań klinicznych pokazują, że nie tylko hamuje rozwój SM, ale także naprawia zniszczenia dokonane przez chorobę. Lek sygnowany symbolem FTY720 (fingolimod) był jednym z głównyych tematów rozmów na Europejskiej Konferencji nt. Leczenia i Badań nad Stwardnieniem Rozsianym, która we wrześniu odbyła się w Pradze. - Jeszcze kilkanaście lat temu diagnozę stwierdzającą SM uważano za wyrok, sprawę całkowicie przegraną. Nie było leków, które pomagałyby choćby zahamować postęp choroby - mówi prof. Krzysztof Selmaj, kierownik Katedry i Kliniki Neurologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Pojawiły się dopiero na początku lat 90. razem z rozwojem biologii molekularnej. Naukowcy mogli wreszcie precyzyjnie poznać przyczynę choroby. Odkryli, że u dotkniętych nią ludzi zaburzona zostaje równowaga w układzie odpornościowym. Limfocyty T, komórki obronne naszego organizmu, zamiast krążyć wyłącznie we krwi i tam zabijać chorobotwórcze bakterie czy wirusy, przedostają się do ośrodkowego układu nerwowego. Pokonują istniejącą w naszym organizmie barierę krew-mózg, zaporę między naczyniami krwionośnymi a tkanką nerwową, która chroni mózg i rdzeń kręgowy. Z niejasnych przyczyn limfocytom T udaje się przeniknąć tę barierę. Gdy znajdą się w mózgu, sieją w nim spustoszenie. Uszkadzają osłonkę mielinową, strukturę białkową otaczającą długie wypustki neuronalne (aksony), dzięki której komórki nerwowe mogą przesyłać sygnały do różnych części ciała. Kiedy proces ten zostaje zakłócony, zaczyna się choroba. Wkrótce po tych odkryciach pojawiły się stosowane dziś leki dla chorych na SM: interferon i glatiramer (dostępne także w Polsce). Oba działają podobnie - częściowo przywracają równowagę w układzie odpornościowym i do pewnego stopnia ograniczają przenikanie zbuntowanych limfocytów T do układu nerwowego. Są skuteczne, ale jedynie u ok. 30-40 proc. chorych. Lepiej działa zarejestrowany już na świecie (ale nie w Polsce) natalizumab, który hamuje drogę do mózgu 70 proc. limfocytów T. - Jednak żaden z tych leków nie naprawia powstałych uszkodzeń - mówi prof. Selmaj. Najnowszy specyfik ma szansę sobie z tym poradzić. Lek FTY720 zatrzymuje limfocyty w węzłach chłonnych i uniemożliwa ich przenikanie do mózgu i rdzenia. Jest niewielką cząsteczką, na tyle małą, by móc przedrzeć się przez barierę krew-mózg. - Gdy tylko trafi do mózgu lub rdzenia, natychmiast przyłącza się do obecnych tam komórek glejowych i stymuluje naprawę zmian chorobowych SM - mówił na praskiej konferencji prof. Chris Polman z Nijmegen University w Holandii. Co więcej, FTY720 nie tylko chroni przed nowymi uszkodzeniami, ale także naprawia wcześniej powstałe. Odbudowuje zniszczoną osłonkę mielinową i przywraca sprawność przewodzenia w neuronach. Choroba więc nie tylko się zatrzymuje, lecz jej skutki mogą być odwracalne. Skuteczność terapii potwierdziły zaprezentowane w Pradze wyniki II fazy badań klinicznych prowadzonych przez firmę Novartis w 32 ośrodkach w 11 krajach, w tym również w Polsce. Wzięło w nich udział 281 chorych na SM. Jedna grupa pacjentów przez pół roku przyjmowała jedną tabletkę nowego leku dziennie (podaje się go doustnie, a nie - jak dotąd stosowane preparaty - w formie zastrzyków). Druga grupa była leczona tradycyjnie. Po pół roku zbadano mózgi pacjentów za pomocą rezonansu magnetycznego. Okazało się, że ci, którzy brali FTY720, mieli dwa razy mniej nowych zniszczeń w komórkach mózgu w porównaniu z grupą przyjmującą inne leki. Co więcej, aż 80 proc. miejsc z uszkodzoną mieliną w ośrodkowym układzie nerwowym zostało naprawionych. Teraz rozpoczęto kolejną, trzecią fazę badań klinicznych, która ma potwierdzić bezpieczeństwo i skuteczność leku na większej grupie chorych. Jeżeli specyfik przejdzie pomyślnie także te testy, prawdopodobnie zostanie zarejestrowany już w 2009 roku. Entuzjazm dotyczący przełomowej terapii gaśnie, gdy spojrzeć, jak w praktyce wygląda leczenie osób z SM. Wedle danych przedstawionych w Pradze na świecie leczony jest zaledwie co czwarty chory. Terapia jest droga, a dostęp do specyfików hamujących postępy choroby nawet w najbogatszych krajach nie jest powszechny. Najlepsza sytuacja jest w USA, gdzie leki dostaje 47 proc. pacjentów. W Europie nieźle jest w Niemczech, Szwajcarii i Grecji - tam leki przyjmuje blisko 40 proc. chorych. Polacy są na szarym końcu. Tylko 2 proc. naszych rodaków chorych na stwardnienie rozsiane dostaje lekarstwa. Reszta jest na liście oczekujących. Gaweł Podwysocki w ramach badań klinicznych załapał się na interferon. Tak będzie do marca. A co potem? Macha ręką. - Ja i tak mam szczęście: jestem leczony, zaakceptowałem swoją chorobę i kocham życie. Ale znam wiele młodych osób, które na wieść o SM i wobec beznadziejnej niedostępności leczenia, pozostawieni sami sobie, załamują się psychicznie. Rzucają studia, pracę, przestają wychodzić z domu. Marzę o tym, żeby im pomagać. Zamierzam założyć ośrodek pierwszej pomocy po szoku informacyjnym. Lada dzień otwieram dla nich stronę internetową www.twardziele.org - mówi Podwysocki. Postęp, jaki dokonuje się w światowych laboratoriach, oferuje chorym terapię na miarę XXI wieku. Czas dostosować do niej polskie realia. Bo jeżeli nic się nie zmieni, to za dwa lata chorzy na SM znajdą się w sytuacji głodnego, który stoi przed suto zastawionym stołem i może jedynie nań popatrzeć. autor: Agnieszka Fedorczyk źródło: www.newsweek.pl

Powrót :: Drukuj :: E-mail

Komentarze są własnością ich autorów. Nie ponosimy odpowiedzialności za ich treść.